Themanummer BJCP Farmacotherapie bij ouderen

British Journal of Clinical Pharmacology (BJCP) besteedt extra aandacht aan farmacotherapie bij ouderen met een speciaal themanummer: ‘Medicines development to improve clinical outcomes in an increasingly older and multi-morbid patient population.’ Ephor kernleden werkten mee aan dit themanummer.

De trend van een stijgende levensverwachting en multimorbiditeit is al lang gaande, maar de farmacologie is nog onvoldoende meegegroeid op gebied van medicatie-ontwikkeling en geschikte therapieën. Dit themanummer geeft een overzicht van de stand van zaken en gaat in op farmacologische ontwikkelingen ten aanzien van regelgeving, voorschrijven, distributie en opkomende technologieën.  

U vindt het themanummer hier.

Nieuwe medewerkers Ephor CBG

Ephor werkt nauw samen met het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), onder andere aan evidence-based geneesmiddelenrapporten voor ouderen. Binnen het CBG zijn onlangs twee nieuwe medewerkers aangetrokken voor dit werk, die samen met Hilda Kuin de samenwerking met Ephor vorm geven. Hieronder stellen zij zich voor.

Vlnr: Ineke Crijns, Jan Span, Hilda Kuin

Jan Span Jan Span is arts (niet praktiserend). Hij is werkzaam geweest op de afdeling endocriene zieken in het Radboud UMC. Sinds 1989 is hij daarnaast ook werkzaam bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.
Tijdens de opleiding tot klinisch farmacoloog heeft hij op de afdeling geriatrie van het Radboud UMC onderzoek gedaan naar geneesmiddelengebruik bij ouderen. Als expert voor de European Medicine Agency (EMA) heeft hij meegewerkt aan verschillende richtlijnen, o.a. de “Guideline on the clinical investigation of medicinal products for the treatment of urinary incontinence” en de “Reflection paper on physical frailty: instruments for baseline characterisation of older populations in clinical trials”.
Jan is getrouwd met een specialist ouderengeneeskunde. In discussies met haar merkte hij dat betrouwbare informatie vinden over geneesmiddelen bij ouderen voor zorgverleners niet altijd makkelijk is. De mogelijkheid om aan te sluiten bij het Ephor team wordt door Jan gezien als een kans om het geneesmiddelen gebruik bij ouderen verder te verbeteren en om de beschikbare informatie op een makkelijke en betrouwbare manier te ontsluiten.


Ineke Crijns Ineke Crijns is arts, farmaceutisch geneeskundige, en sinds 2000 werkzaam bij het aCBG als beoordelaar geneesmiddelenbewaking. Tussentijds heeft zij promotieonderzoek gedaan naar de naleving van het zwangerschapspreventie programma voor isotretinoïne. Zij is lid van de werkgroep ‘Special populations’ en daardoor betrokken bij o.a. geneesmiddelgebruik bij ouderen. De functie bij Ephor trok haar aan om het onderzoek bij het aCBG naar geneesmiddelen bij ouderen verder te brengen. Daarnaast kan haar expertise vanuit geneesmiddelenbewaking van dienst zijn bij het vaststellen van adviezen voor geneesmiddelgebruik door ouderen, zoals het identificeren van mogelijke bijwerkingen en onderzoek hiernaar. Door haar nationale en internationale contacten kan de veiligheid van geneesmiddelgebruik door ouderen een meer prominente plaats krijgen op de desbetreffende agenda’s. Daarnaast is zij onderzoeker toegepaste wetenschap en wil zij zorg dragen dat de beschikbare kennis over ouderen toegepast wordt.

Ephor app weer uitgebreid

De antipsychotica zijn toegevoegd aan de ephor app. Voor de indicaties delier, psychose bij dementie en agitatie/agressie bij dementie zijn de verschillende antipsychotica vergeleken en is een voorkeursmiddel voor ouderen gekozen. Ook de bisfosfonaten alendroninezuur en risedroninezuur zijn nu te vinden in de app.

De app is te downladen via de app store of te raadplegen via ephorapp.nl. De uitgebreide geneesmiddelrapporten staan in de kolom ‘Hulp bij voorschrijven’ op de Ephor website.

Statines starten na een myocardinfarct bij 80-plussers?

Het artikel van Ephor kernlid Geert Lefeber ’Statins After Myocardial Infarction in the Oldest: A Cohort Study in the Clinical Practice Research Datalink Database’ dat in november 2019 in de Journal of the American Geriatrics Society (JAGS) werd gepubliceerd behoort tot de 10% meest gedownloade artikelen van het tijdschrift. Het is een groot observationeel cohortonderzoek onder patiënten >80 jaar naar het effect van het starten van een statine na een eerste myocard infarct. Het blijkt dat bij gebruik van minimaal 2 jaar het risico op cardiovasculaire eindpunten en mortaliteit verlaagd is. Starten van statines na een myocardinfarct bij ouderen boven de 80 kan dus zinvol zijn bij een geschatte levensverwachting van >2 jaar.

U vindt het artikel onder het kopje Artikelen in de kolom ‘Onderzoek’ op de website of u kunt het downloaden via deze link.

(Hydroxy)chloroquine geen behandeloptie bij COVID-19

Wegens gebrek aan bewijs voor klinische effectiviteit en het risico op QT-verlenging wordt off-label behandeling van COVID-19 met hydroxychloroquine en chloroquine afgeraden in de huidige SWAB richtlijn ‘Medicamenteuze behandelopties bij patiënten met COVID-19 (infecties met SARS-CoV-2)’. Hooguit is toediening in onderzoeksverband een optie. Ook Ephor adviseert om het middel niet meer te gebruiken buiten studieverband.

Voor ouderen (>70 jaar) met COVID-19 die (hydroxy)chloroquine binnen studieverband krijgen is een leidraad beschikbaar op de website van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG) en Federatie Medisch Specialisten. De leidraad vat de beschikbare literatuur bij ouderen en overwegingen vanuit de farmacologische eigenschappen en geringe praktijkervaring samen.

Prescribing medicine to older people

Het artikel van Ephor kernlid Clara Drenth – van Maanen ’Prescribing medicines to older people—How to consider the impact of ageing on human organ and body functions’ dat in juli 2019 in de British Journal of Clinical Pharmacology werd gepubliceerd behoort tot de 10% meest gedownloade artikelen van het tijdschrift. Dit is niet alleen goed nieuws voor de auteurs, maar ook voor alle ouderen die dankzij dit artikel een betere farmacotherapeutische behandeling krijgen. U vindt het artikel op de website bij ‘Onderzoek’ onder het kopje ‘Artikelen’ of via deze link.

Twee Ephor penningen uitgereikt

Op 6 februari zijn tijdens de geriatriedagen twee Ephor penningen uitgereikt.

De Ephor penning 2019 is uitgereikt aan prof. dr. Denis O’Mahony. Denis O’Mahony is een gerenommeerd geriater uit Cork, bekend van de STOPP en START criteria en hij is de hoofdcoördinator van een recentelijk afgesloten grote Europese studie naar effect van gebruik van beslisondersteuning bij het optimaliseren van de farmacotherapeutische behandeling bij ouderen (SENATOR-studie). Op de geriatriedagen bediscussieerde hij het concept van “inappropriate prescribing” bij ouderen en liet hij de resultaten zien van de SENATOR studie.

De Ephor penning 2020 is uitgereikt aan prof. dr. Koos Brouwers. Hij heeft zich sinds de oprichting van Ephor buitengewoon ingezet voor de stichting. Er zijn op zijn initiatief vele artikelen namens Ephor verschenen en ook op bestuurlijk en financieel gebied heeft hij Ephor gemaakt tot wat het nu is. Hij was kerngroeplid en bestuurslid en gaf belangeloos lezingen ten behoeve van Ephor. Ephor is hem zeer dankbaar voor de uitzonderlijke bijdrage en inzet van de afgelopen jaren.

Prof. dr. Koos Brouwers

De Ephor penning wordt uitgereikt bij uitzonderlijke prestaties op het gebied van farmacotherapie bij ouderen in de afgelopen 5 jaar. Namens de Ephor kerngroep leden: van harte gefeliciteerd!